คุณภาพชีวิตคนไทย:สาละวันเตี้ยลง

คุณภาพชีวิตคนไทย:สาละวันเตี้ยลง

ดัชนีการพัฒนามนุษย์ (Human Development Index: HDI) ที่พัฒนามานานกว่า 20 ปี เพื่อให้สังคมโลกฉุกคิด และเหลียวมองถึงคุณภาพชีวิตคนในวิถีการพัฒนาอย่างรอบด้านมากขึ้น โดยในดัชนีนี้พบว่าประเทศไทยมีการพัฒนาเศรษฐกิจดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง สามารถเพิ่มรายได้ในกระเป๋าให้กับคนไทยต่อคนจาก 5,950 US$ ในปี ค.ศ. 1992 เป็น 8,130 US$ ในปี ค.ศ. 2007 เพิ่มขึ้นเกือบร้อยละ 36.72 แต่อันดับการพัฒนามนุษย์ของประเทศไทยนั้นถดถอยลงอย่างต่อเนื่อง จากที่เคยอยู่อันดับที่ 34* ในปี ค.ศ. 1992 หล่นมาอยู่อันดับที่ 48* ในปี ค.ศ. 2007

สิ่งที่น่าเศร้าใจยิ่งกว่านั้นคือประเด็นการพัฒนาสุขภาพเป็นสาเหตุหลักที่ฉุดอันดับการพัฒนามนุษย์ของไทย โดยในระหว่างปี ค.ศ.1999 ถึงปี ค.ศ. 2007 มีค่าคะแนนความก้าวหน้าในด้านสุขภาพติดลบ -0.03 ในขณะที่ค่าคะแนะภาคการศึกษา และเศรษฐกิจ กระเตื้องขึ้น 0.05 และ 0.04 ตามลำดับ

หลายคนอาจสงสัยว่า อันดับการพัฒนามนุษย์ของไทยไม่น่าจะร่วงหล่นมากเท่านี้ หากพิจารณาจากตัวเลขด้านการศึกษา และเศรษฐกิจ หรือ 2 ใน 3 องค์ประกอบของดัชนีการพัฒนามนุษย์ดีขึ้น มีเพียงภาคสุขภาพเท่านั้นที่ตัวเลขอาจไม่น่าประทับใจ

แต่อย่าลืมว่าการจัดอันดับนั้นย่อมหมายถึงมีประเทศที่ร่วมเข้าประกวดมากมาย ซึ่งล้วนมีเป้าหมายในการพัฒนาขับเคลื่อนประเทศให้ก้าวหน้าเช่นเดียวกัน  ดังนั้นอันดับที่ร่วงหล่นของไทย ย่อมมีนัยยะว่าประเทศไทยขับเคลื่อนการพัฒนาเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยไม่จริงจังมากพอ หรือดีพอเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ  

เส้นทางการพัฒนาของประเทศเพื่อนบ้านของไทยอย่างมาเลเซีย เป็นตัวอย่างที่ดีที่สามารถพัฒนาเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง และก้าวไกลไปกว่าไทย แต่ยังคงสามารถรักษาอันดับการพัฒนามนุษย์ได้อย่างคงเส้นคงวา เนื่องจากมีการลงทุนพัฒนาด้านสุขภาพ การศึกษาไปพร้อมๆ กัน แม้ในยามที่อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจติดลบ ปี ค.ศ. 1997 ที่ค่าจีดีพีเฉลี่ยต่อหัวลดต่ำลงถึงร้อยละ -15 แต่ดัชนีการพัฒนามนุษย์กลับสูงขึ้นจากลำดับที่ 34* เป็นลำดับที่ 32*

หรืออย่างประเทศคิวบา ที่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่น้อยกว่าประเทศไทยมาก กลับสามารถยกระดับการพัฒนามนุษย์ได้อย่างน่าประทับใจ โดยคิวบามีอันดับการพัฒนาเศรษฐกิจรั้งท้ายประเทศไทยถึง 8 อันดับ แต่อันดับการพัฒนามนุษย์ในปี ค.ศ. 2007 อยู่อันดับที่ 28* แซงหน้าประเทศไทยถึง 20 อันดับ นอกจากนี้ยังแซงหน้าประเทศที่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจสูงกว่าถึง 44 ประเทศ เนื่องจากคิวบามีความก้าวหน้าในการพัฒนาด้านสุขภาพมากจนก้าวขึ้นมาเป็นประเทศที่มีค่าคะแนะความก้าวหน้าสูงสุดในด้านนี้

หรือแม้แต่เวียดนามมีตัวเลขจีดีพีที่น้อยกว่าประเทศไทยประมาณ 3 เท่า แต่สามารถยกระดับการพัฒนามนุษย์ให้เพิ่มขึ้นสูง 5 อันดับ โดยในปี ค.ศ. 2007 อยู่ที่อันดับ 64* สูงขึ้นจากอันดับที่ 69* ในปี ค.ศ. 1992

เห็นประเทศเพื่อนบ้านขะมักเขม้นกับการสร้างชาติ สร้างคนเช่นนี้ อดสะท้อนใจไม่ได้ว่าประเทศไทยมุ่งหน้าพัฒนาเศรษฐกิจไปเพื่ออะไร หากผลพวงจากเศรษฐกิจนั้นไม่นำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยให้ดีขึ้น เข้าทำนองว่า “เศรษฐกิจดี ชีวีมีปัญหา”

ก็ได้แต่หวังว่านักเลือกตั้งทั้งหลายจะประจักษ์ถึงสถานการณ์คุณภาพชีวิตของคนไทยที่ตกต่ำลงอย่างน่าหวาดเสียว และเมื่อเดินหน้าเข้าสู่สภาอย่างเต็มภาคภูมิจะช่วยกันเบนเข็มทิศการพัฒนาไปสู่เป้าหมายการพัฒนามนุษย์ที่รอบด้านมากขึ้น มิใช่การมุ่งเน้นที่ตัวเลขการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจแต่เพียงอย่างเดียว มิฉะนั้นในอนาคตอันใกล้ เราอาจได้เห็นอันดับการพัฒนามนุษย์ในกระดานโลกของประเทศไทยของเราหล่นแป๊กไปอยู่อันดับท้ายๆ ก็เป็นได้ เพียงเพราะเพิกเฉย และไม่เอาจริงกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง  

* หมายเหตุ เนื่องจากว่าจำนวนประเทศที่อยู่ในระบบดัชนี HDI ในแต่ละปีไม่เท่ากัน ทำให้ต้องแปลงอันดับให้อยู่ในรูปของ percentile หรืออันดับเมื่อเทียบกับร้อย

โดย: 
ดวงใจ รุ่งโรจน์เจริญกิจ มูลนิธินโยบายสุขภาวะ